Jinekoloji: muayene, smear ve HPV testi, HPV aşısı

Jinekolojik muayene ve ultrason

Jinekolojik muayenede dış genital bölge, vajina ve rahim ağzı değerlendirilir; gerektiğinde ultrasonla rahim ve yumurtalıklara bakılır. Ultrason karından ya da vajinadan yapılabilir. Hangisinin gerektiği şikâyetinize ve durumunuza göre belirlenir.

Muayeneden kaygı duyuyorsanız bunu söylemeniz yeterlidir. Her adım yapılmadan önce anlatılır ve istediğiniz an durulur. Ayrıntılı bilgi için muayene korkusu yazısını okuyabilirsiniz.

Smear ve HPV testi

Rahim ağzı kanseri taramasında smear testi ve HPV testi kullanılır. Türkiye’deki ulusal tarama programında 30–65 yaş arasındaki kadınlara HPV testiyle tarama yapılır. Size uygun test ve tarama aralığı yaşınıza, önceki sonuçlarınıza ve sağlık durumunuza göre hekiminizle birlikte belirlenir.

HPV aşısı

HPV aşısı, rahim ağzı kanserine ve genital siğillere yol açabilen HPV tiplerine karşı koruma sağlar. En etkili olduğu dönem cinsel yaşam başlamadan önceki dönemdir; ancak daha ileri yaşlarda da yarar sağlayabilir. Aşının size uygun olup olmadığı görüşmede değerlendirilir.

Vajinal akıntı ve enfeksiyonlar

Akıntının rengi, kokusu ya da kıvamındaki değişiklikler, kaşıntı ve yanma çoğu zaman bir enfeksiyonu gösterir. Mantar enfeksiyonu, bakteriyel vajinoz ve trikomonas sık görülen nedenlerdir; tedavileri farklıdır. Bu yüzden tanı muayene ve basit testlerle konur. Ayrıntılar: vajinal akıntı.

Adet düzensizliği ve ağrılı adetler

Adetlerin sık ya da seyrek gelmesi, çok yoğun ya da ağrılı olması değerlendirilmesi gereken durumlardır. Hormonal nedenler, polikistik over sendromu, miyomlar ya da endometriozis gibi durumlar bu şikâyetlere yol açabilir. Değerlendirmede genellikle muayene, ultrason ve gerekirse kan testleri yapılır. Döngünüzü takip etmek için adet takvimi, doğurgan günlerinizi görmek için yumurtlama hesaplama araçlarını kullanabilirsiniz.

Cinsel yolla bulaşan enfeksiyon testleri

HIV ve diğer cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar için testler, şikâyet olsun ya da olmasın yaptırılabilir. Hangi testlerin gerektiği; şikâyetlere, risk durumuna ve önceki sonuçlara göre planlanır. Sonuçlar gizlilik içinde paylaşılır.

Yumurtalık kistleri ve miyomlar

Yumurtalık kistleri ve rahimdeki miyomlar sık görülür ve çoğu zaman rutin ultrasonda fark edilir. Kistlerin önemli bir bölümü adet döngüsüne bağlı, zararsız ve kendiliğinden geçen kistlerdir. Miyomlar ise rahim kasından gelişen, kanser olmayan yapılardır. Her ikisinde de takip mi yoksa tedavi mi gerektiği; boyuta, yakınmalara ve kişinin yaşına göre belirlenir.

Doğum kontrolü

Doğum kontrol yöntemleri arasında hap, rahim içi araç (spiral), hormonlu çubuk, iğne ve prezervatif gibi seçenekler vardır. Her yöntemin etkinliği, yan etkileri ve uygun olduğu durumlar farklıdır. Size uygun yöntem sağlık durumunuza, gebelik planınıza ve tercihlerinize göre birlikte seçilir.

Ne sıklıkla kontrole gitmeli?

Şikâyetiniz olmasa da yılda bir kontrol görüşmesi önerilir. Bu görüşmede adet düzeni, doğum kontrolü, gebelik planı ve tarama takvimi konuşulur. Her kontrolde iç muayene yapılması gerekmez; hangi değerlendirmenin gerektiği yaşınıza ve durumunuza göre belirlenir. İlk muayene ve hazırlık için: jinekolojik muayene.

Hangi durumlarda beklemeden başvurmalı?

• Adet dışında, ilişki sonrası ya da menopoz sonrası kanama
• Şiddetli kasık ağrısı ya da ateş
• Kötü kokulu akıntıyla birlikte ağrı
• Gebelik şüphesiyle birlikte kanama ya da ağrı

Acil durumlarda 112’yi arayın.