Jinekolojik muayene bir konuşmayla başlar; ardından gerekirse dış genital bölgeye bakılır, vajina ve rahim ağzı değerlendirilir, ultrason yapılır. Muayene genellikle birkaç dakika sürer. Her adım önceden anlatılır ve istediğiniz an durulur.
Bu yazıda
Muayene nasıl ilerler?
- Konuşma: Şikâyetleriniz, adet düzeniniz, kullandığınız ilaçlar ve önceki sonuçlarınız konuşulur.
- Dış muayene: Dış genital bölgeye bakılır.
- İç muayene: Gerekirse spekulum adı verilen bir aletle vajina ve rahim ağzı görülür; smear gibi testler bu sırada alınabilir.
- Ultrason: Rahim ve yumurtalıklar karından ya da vajinadan ultrasonla değerlendirilir.
Hangi adımların gerektiği şikâyetinize ve durumunuza göre belirlenir; her muayenede bütün adımlar yapılmaz.
İlk jinekolojik muayene ne zaman?
Uluslararası öneriler, ilk jinekoloji görüşmesinin 13–15 yaşları arasında yapılabileceğini belirtir. Bu ilk görüşme çoğu zaman yalnızca bir konuşmadır; adet düzeni, ergenlik dönemi değişiklikleri ve sorular konuşulur. İç muayene genellikle gerekmez; ancak şikâyet varsa planlanır.
Daha ileri yaşlarda ise yılda bir kontrol görüşmesi önerilir. Rahim ağzı kanseri taraması ise yaşa göre ayrı bir takvimle yapılır (smear ve HPV testi).
Ultrason nasıl yapılır?
- Karından ultrason: Jel sürülen karın üzerinden yapılır. İdrar torbasının dolu olması görüntüyü iyileştirebilir; randevu alırken bunu sorabilirsiniz.
- Vajinal ultrason: İnce bir ultrason probu vajinaya yerleştirilir. Rahim ve yumurtalıklar daha net görülür. Genellikle ağrısızdır; hafif baskı hissedilebilir.
Hangi ultrasonun yapılacağı şikâyetinize, yaşınıza ve tercihlerinize göre belirlenir. Hiç ilişkiniz olmadıysa genellikle karından ultrason tercih edilir.
Nasıl hazırlanmalıyım?
- Mümkünse adet döneminiz dışında bir gün seçin.
- Muayeneden önceki bir iki gün vajinal ilaç ve duştan kaçının.
- Önceki sonuçlarınızı ve kullandığınız ilaçların listesini yanınıza alın.
- Sormak istediklerinizi not edin.
Hangi durumlarda muayene olmalısınız?
Rutin kontrollerin yanında şu durumlarda beklemeden muayene olmanız önerilir:
- Adet düzeninde belirgin değişiklik, çok yoğun ya da ağrılı adetler
- Adet dışında ya da ilişki sonrası kanama
- Kasık ağrısı, ilişkide ağrı
- Renk, koku ya da kıvamı değişen akıntı (vajinal akıntı)
- Menopoz sonrası kanama
- Gebelik planı ya da gebelik şüphesi
Muayene sırasında neler yaşanır?
- Pozisyon: Muayene masasına sırtüstü uzanır, ayaklarınızı desteklere yerleştirirsiniz. Üzerinizi örtmek için bir örtü verilir.
- Spekulum: Gerekirse vajinaya yerleştirilir ve rahim ağzını görmek için hafifçe açılır. Farklı boyutları vardır; size uygun en küçük boyut seçilebilir. Hafif bir baskı hissedilir.
- Elle muayene: Bazı durumlarda rahim ve yumurtalıkların büyüklüğü ve hassasiyeti, bir el vajinada diğer el karın üzerinde olacak şekilde değerlendirilir.
- Sonrası: Smear alındıysa hafif lekelenme olabilir; bu olağandır ve kısa sürede geçer.
Her adımdan önce ne yapılacağı söylenir. Kaslarınızı gevşetmek için yavaş ve derin nefes almak yardımcı olur.
Kaygılıysanız
Muayeneden kaygı duymak sık görülür. Bunu söylemeniz yeterlidir: her adım önceden anlatılır, istediğiniz an durulur ve hız sizin kontrolünüzde kalır. Muayene korkusu yoğunsa muayene korkusu yazısı da yardımcı olabilir.
Sık sorulan sorular
Muayene acıtır mı?
Çoğu kadın yalnızca hafif bir baskı hisseder. Kaygılıysanız ya da daha önce zor bir muayene yaşadıysanız bunu söyleyin; daha yavaş ve küçük adımlarla ilerlenir.
Hiç ilişkim olmadıysa muayene nasıl yapılır?
Bu durumda vajinadan muayene ve ultrason yerine genellikle karından ultrason ve dış muayene tercih edilir. Bunu görüşmenin başında söylemeniz yeterlidir.
Muayeneye yanımda biriyle gelebilir miyim?
Evet. Eşiniz, bir yakınınız ya da arkadaşınız size eşlik edebilir.
Muayene ne kadar sürer?
Konuşma bölümü dahil genellikle 15–30 dakika sürer; muayenenin kendisi çoğu zaman birkaç dakikadır. İlk görüşmede soruların konuşulması için daha uzun zaman ayrılabilir.
Yılda bir muayene gerekli mi?
Şikâyetiniz olmasa da yılda bir kontrol görüşmesi önerilir. Bu görüşmede her zaman iç muayene yapılmaz; hangi değerlendirmenin gerektiği yaşınıza ve durumunuza göre belirlenir.
Kaynaklar
- American College of Obstetricians and Gynecologists. The Utility of and Indications for Routine Pelvic Examination. Committee Opinion No. 754. Obstet Gynecol. 2018;132(4):e174–e180.
- Lahaie MA, Boyer SC, Amsel R, Khalifé S, Binik YM. Vaginismus: a review of the literature on the classification/diagnosis, etiology and treatment. Womens Health (Lond). 2010;6(5):705–719.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı koymaz ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Şikâyetleriniz için bir hekimle görüşün.