Online tedavi bilgilendirmeyle başlar, nefes ve gevşeme çalışmalarıyla sürer, ardından kademeli egzersizlere geçilir. Egzersizleri seanslar arasında evde uygularsınız; her seansta ilerlemeniz değerlendirilir ve bir sonraki adım planlanır. Muayenehane deneyiminde online tedavi genellikle 6–8 seans sürmektedir.
Bu yazıda
- Tedaviye başlamadan önce ne olur?
- İlk seansta ne olur?
- Gevşeme ve nefes çalışmaları ne işe yarar?
- Kademeli egzersizler nasıl planlanır?
- Seanslar arasında ne yapılır?
- İlerleme nasıl değerlendirilir?
- Tedavi ne zaman tamamlanır?
- Online tedavi sırasında yüz yüze seansa geçilebilir mi?
- Sık sorulan sorular
- Kaynaklar
Tedaviye başlamadan önce ne olur?
Online tedaviden önce genellikle kısa bir online görüşme yapılır. Bu görüşme bir tedavi değildir; amacı sorularınızı yanıtlamak ve size uygun yolu birlikte seçmektir. Tedaviye online başlamaya karar verirseniz ilk seansın zamanı belirlenir ve evde nelere hazırlanmanız gerektiği anlatılır (evde hazırlık).
İlk seansta ne olur?
İlk seans bir konuşmadır. Şikâyetiniz, ne zamandan beri sürdüğü, daha önce neler denediğiniz ve beklentileriniz konuşulur. Şu sorular çoğu zaman bu seansta yer alır:
- Giriş hiç mümkün olmadı mı, yoksa daha önce mümkünken sonradan mı zorlaştı?
- Tampon kullanabiliyor musunuz, muayene olabildiniz mi?
- Zorlanma ağrı olarak mı, yoksa “kapanma” ya da “duvara çarpma” hissi olarak mı yaşanıyor?
- Daha önce hangi tedavileri ya da yöntemleri denediniz?
- Hedefiniz ne: muayene, tampon, ilişki ya da gebelik planı?
Ardından vajinismusun istem dışı bir kasılma tepkisi olduğu, korku ve kasılmanın birbirini nasıl beslediği anlatılır. Bu anlatım tedavinin temelidir: kasılmanın kişinin isteğiyle olmadığını ve öğrenilmiş bir tepki olduğunu bilmek, sonraki adımları kolaylaştırır. Seansın sonunda tedavinin nasıl ilerleyeceğini ve ilk hafta evde ne yapacağınızı bilirsiniz.
Gevşeme ve nefes çalışmaları ne işe yarar?
Kademeli egzersizlere geçmeden önce bedeninizin gerginliği fark etmesi ve bırakması çalışılır. Vajinismusta pelvik taban kasları bir tehdit beklentisiyle refleks olarak kasılır. Bu kasları bilinçli olarak sıkıp gevşetmeyi öğrenmek, kasılmayı fark etmenizi ve zamanla kontrol edebilmenizi sağlar.
Bu aşamada genellikle şunlar öğretilir:
- Diyafram nefesi: Yavaş ve derin nefes, bedenin gevşeme tepkisini destekler.
- Pelvik taban farkındalığı: Kasları kısa süreyle sıkıp bırakarak gerginlik ile gevşeklik arasındaki farkı hissetmek.
- Beden taraması: Gerginliğin bedenin başka nerelerinde (çene, omuz, karın) toplandığını fark etmek.
Bu çalışmalar seansta birlikte öğrenilir, evde her gün kısa süreyle tekrarlanır. Sonraki her adımda da bu çalışmalara dönülür.
Kademeli egzersizler nasıl planlanır?
Egzersizler küçük ve yönetilebilir adımlara bölünür. Her adımı rahatça yapabildiğinizde bir sonrakine geçilir. Tipik bir sıralama şöyledir:
- Genital bölgeye dokunmaya ve bölgeyi tanımaya alışmak
- Parmak ucuyla girişe yaklaşmak, kasılmayı fark edip gevşemek
- Parmakla kısa süreli giriş
- Gerekirse küçük boyutlu dilatatörlerle başlayıp boyutları kademeli artırmak
- Hedefe göre (muayene, tampon, ilişki) son hazırlık adımları
Online tedavide bu adımlar yüz yüze tedaviye göre daha küçük tutulur. Egzersizleri hekimin yanında değil, evde kendiniz uyguladığınız için her adımın sizin için yönetilebilir olması önemlidir. Bu da seans sayısını artıran başlıca nedendir: muayenehane deneyiminde yüz yüze tedavi genellikle 3–4 seans, online tedavi genellikle 6–8 seans sürmektedir.
Seanslar arasında ne yapılır?
Seanslar arasında egzersizleri planlanan sıklıkta uygularsınız. Her egzersizden sonra birkaç cümlelik bir not yeterlidir:
- Hangi adımı yaptınız, ne kadar sürdü?
- Nerede zorlandınız, kasılmayı fark ettiniz mi?
- Gevşeme çalışması işe yaradı mı?
- O gün nasıl hissediyordunuz?
Bu notlar bir sonraki seansta planı size göre ayarlamanın en kolay yoludur. Hangi adımda kaygının arttığını, hangi saatte daha rahat olduğunuzu ya da hangi gevşeme çalışmasının size daha iyi geldiğini notlar sayesinde birlikte görebilirsiniz.
İlerleme nasıl değerlendirilir?
Her seansta önce notlarınız üzerinden konuşulur. İlerleme yalnızca “bir sonraki adıma geçebildim mi?” sorusuyla ölçülmez. Kaygının azalması, kasılmayı daha erken fark edebilmek ve gevşeme çalışmalarını daha kolay yapabilmek de ilerlemenin parçalarıdır.
Takıldığınız bir adım olursa bu bir başarısızlık değildir. O adım daha küçük parçalara bölünür, bir önceki adıma dönülür ya da gevşeme çalışmaları güçlendirilir. Tedavinin hızı sizin hızınızdır.
Tedavi ne zaman tamamlanır?
Planlanan adımları rahatça uygulayabildiğinizde ve hedeflediğiniz noktaya ulaştığınızda tedavi tamamlanmış sayılır. Hedef kişiden kişiye değişir: kimi için muayene olabilmek, kimi için tampon kullanabilmek, kimi için de ağrısız ilişki.
Tedavi bittikten sonra da bir süre egzersizleri ara ara sürdürmek, kazandığınız rahatlığı korumanıza yardımcı olur. Uzun bir aradan sonra zorlanma yeniden başlarsa bir kontrol seansı planlanabilir.
Online tedavi sırasında yüz yüze seansa geçilebilir mi?
Evet. Online başlayıp yüz yüze devam etmek ya da tersini yapmak mümkündür. Muayene gerektiğinde ya da bir adımda yüz yüze yönlendirme yararlı olacaksa muayenehanede bir seans planlanabilir. İki yolun farkları için: online mı, yüz yüze mi?
Sık sorulan sorular
Seanslar arasında ne kadar süre olur?
Seans aralığı, egzersizleri uygulamaya ne kadar zaman ayırabildiğinize göre birlikte belirlenir. Amaç bir sonraki seansa, konuşacak bir deneyimle gelmektir.
Bir adımda takılırsam ne olur?
Takılmak sürecin olağan bir parçasıdır. O adım daha küçük parçalara bölünür ya da bir önceki adıma dönülür; hız sizin hızınızdır.
Seans sayısı kesin mi?
Hayır. 6–8 seans muayenehane deneyimine dayanan bir aralıktır; bazı kişilerde daha az, bazılarında daha fazla seans gerekebilir.
Egzersizleri her gün yapmak zorunda mıyım?
Kısa ama düzenli çalışmak, seyrek ve uzun çalışmaktan daha işe yarar. Yine de yorgun ya da gergin olduğunuz bir günde ara vermek ya da o günün adımını küçültmek sorun değildir.
Adet dönemimde egzersizlere ara vermeli miyim?
Bu sizin rahatınıza bağlıdır. Gevşeme ve nefes çalışmaları her gün sürdürülebilir; girişle ilgili adımlara ara verip vermeyeceğinizi seansta birlikte konuşabilirsiniz.
Kaynaklar
- ter Kuile MM, Melles R, de Groot HE, Tuijnman-Raasveld CC, van Lankveld JJ. Therapist-aided exposure for women with lifelong vaginismus: a randomized waiting-list control trial of efficacy. J Consult Clin Psychol. 2013;81(6):1127–1136.
- Zarski AC, Berking M, Fackiner C, Rosenau C, Ebert DD. Internet-based guided self-help for vaginal penetration difficulties: results of a randomized controlled pilot trial. J Sex Med. 2017;14(2):238–254.
- Lahaie MA, Boyer SC, Amsel R, Khalifé S, Binik YM. Vaginismus: a review of the literature on the classification/diagnosis, etiology and treatment. Womens Health (Lond). 2010;6(5):705–719.
- Pacik PT. Understanding and treating vaginismus: a multimodal approach. Int Urogynecol J. 2014;25(12):1613–1620.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı koymaz ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Şikâyetleriniz için bir hekimle görüşün.